Onderzoek naar Nederlands vensterglas (1850-1930)

DividerDivider

Ik heb altijd al van glas gehouden. 

Ik vind het een prachtig materiaal door de transparantie, doordat het voor zo veel dingen gebruikt kan worden en het vervormbaar is.  Het is tijdloos. Het wordt al eeuwen gebruikt en in de toekomst zullen we het nog steeds gebruiken: het is multi-toepasbaar en altijd te recyclen.

In het restauratieatelier van Museum Kan in Nijmegen (dit hoort nu bij Museum het Valkhof) mocht ik restaurator Ronny Meyers helpen met zijn werkzaamheden, zoals het herstellen van Romeins glaswerk. Van interieurs die ik zag maakt het glas in lood nog steeds het meeste indruk op mij. In dat opzicht is het niet vreemd dat mijn promotieonderzoek ook glas als onderwerp heeft; namelijk de Koninklijke Nederlandsche Glasfabriek J.J.B.J. Bouvy (1850-1926), ooit onze voornaamste vensterglasfabriek.

Een ontwerp van de Koninklijke Nederlandsche Glasfabriek J.J.B.J. Bouvy

De Koninklijke Nederlandsche Glasfabriek J.J.B.J. Bouvy

DividerDivider

Sinds januari 2015 ben ik buitenpromovendus aan de Radboud Universiteit Nijmegen bij promotoren prof. dr. Johan de Haan en prof. dr. Jos Koldeweij.

Ik doe onderzoek naar de Koninklijke Nederlandsche Glasfabriek J.J.B.J. Bouvy (1850-1926) en zijn glas-in-loodatelier in Dordrecht; ooit onze belangrijkste vensterglasfabriek. Omdat er weinig bekend is over de  Nederlandse vensterglasproductie in die periode en over de fabriek Bouvy wil ik met mijn promotieonderzoek een basis maken. Daarom behandel ik naast de kunsthistorische aspecten ook de economische aspecten rond het bedrijf, de technische kanten van de productie en de distributie van vensterglas en het gebruik ervan in die periode.

De negentiende-eeuwse Nederlandse fabrieken vormen een belangrijk onderdeel van de geschiedenis, die de basis heeft gelegd voor onze samenleving zoals hij nu is. Deze fabrieken zijn helaas een vergeten onderdeel van de geschiedenis en met name hun rol voor de industrialisatie, de internationalisatie en het moderne bouwen is nog niet erkend. Voor fabrieken als de porseleinfabriek Rozenburg, die kostbare, artistieke voorwerpen produceerden voor in elitewoningen, is al meer aandacht. Over de fabrieken die bepalend waren voor de gevels van die woningen is nauwelijks wat bekend, terwijl zij zo bepalend waren voor het straatbeeld en zij talloze, innovatieve oplossingen bedachten voor vervaardigingproblemen. Oplossingen waarvan wij nu nog profijt hebben, zoals de uitvinding van de gebogen winkelruit of de bouwsteen gemaakt van persglas. En er is nog veel niet uitgezocht over deze fabrieken. Hoe wisten de fabrieken wat er nodig was tijdens de bouwexplosie; hoe hielden zij contact met hun opdrachtgevers; hoeveel fabrieken waren er eigenlijk en waar haalden al die fabrieken hun materialen vandaan; hoe gingen ze om met concurrentie; hoe vervoerden zij hun producten; hadden ze vormgevers in dienst; wie bepaalden het uiterlijk en het gebruik van de producten; hoe werd de prijs bepaald; welke rol had het buitenland hierin? Er is nog zo veel dat we niet weten. 

 

 

De in Dordrecht opgerichte Koninklijke Nederlandse glasfabriek J.J.B.J. Bouvy (1850-1926) was in zijn tijd beroemd om zijn uitvinding van de gebogen winkelruit. Bouvy was een invloedrijke fabriek die in het buitenland prijzen won om zijn innovatieve producten en die in Nederland alom bewondering en opdrachten verwierf door zijn mooie glas in lood. Zo beroemd als de fabriek vroeger was, zo onbekend is hij nu; zijn naam is vergeten en zijn erfgoed verstopt in Nederland en buitenland. De fabriek was bijzonder in zijn soort en tegelijkertijd kenmerkend voor de fabrieken in Nederland aan het begin van de industrialisatie en de bijbehorende bouwdrift. Onderzoeken hoe deze fabriek het zo ver schopte als hij deed leert ons aansluitend meer over bedrijfsvoering in die tijd, de technische vernieuwingen, de daarbij aansluitende vormgeving en alle veranderingen die dit teweeg heeft gebracht. Het begrijpen van het tijdsbeeld van toen en de Nederlandse rol daarin, laat ons beter begrijpen waar we nu staan.

Oproep: ruiten van Bouvy

DividerDivider

Heeft u een ruit van Bouvy, of weet u er een te zitten? Laat het mij dan alstublieft weten!

Voor mijn onderzoek probeer ik de vindplaats van zo veel mogelijk Bouvy-glas te achterhalen. Soms signeerde de fabriek zijn glas met 'Bouvy Dordt' of met 'In de Speykermandt'. Deze gesigneerde ruiten zijn vooral (gebrandschilderde) glas-in-loodramen en geëtste ruiten. De firma had een glas-in-loodatelier dat 'In de Speykermandt' heette en ook in Dordrecht gevestigd was. Bouvy was beroemd om zijn gebogen ruiten in zeer grote formaten. In enkele gevallen werd dit ook gesigneerd.